Vruchtbare eicellen gemaakt uit huidcellen

Voor het eerst hebben biologen vruchtbare eicellen volledig in het lab gemaakt uit huidcellen van muizen. Na bevruchting van deze eicellen zijn er zelfs acht babymuisjes geboren. Het lijkt een kwestie van tijd voor deze truc ook lukt bij mensen. Betekent dit het einde van onvruchtbaarheid en kunnen in de toekomst zelfs twee mannen samen kinderen krijgen?

Klik op onderstaande afbeelding om mijn Radio 1-bijdrage aan het radioprogramma De Ochtend te beluisteren:

En lees hier mijn artikel over hetzelfde onderwerp voor De Kennis van Nu.

We worden niet actiever door stappentellers en fitness-trackers

Ondanks trendy wearables blijkt de mens zelf weer eens de flessenhals van de vooruitgang. 

Fitness-trackers in de vorm van polsbandjes of sporthorloges zijn de laatste jaren populair om bij te houden hoeveel we op een dag bewegen. In 2014 werden er wereldwijd 18 miljoen fitness-trackers verkocht. In 2015 al 41 miljoen. In 2019 verwachten de fabrikanten dat er 100 miljoen over de toonbank rollen. Fitness-trackers zijn big business. Nieuw onderzoek, deze week gepubliceerd in The Lancet Diabetes & Endocrinology, concludeert echter dat ze ons niet actiever maken.

Lees hier het hele artikel dat ik schreef voor De Kennis van Nu.

En hier kun je mijn bijdrage aan het Radio 1-programma De Ochtend bekijken (klik op onderstaande afbeelding):

 

Geen pillen maar therapie tegen chronische slapeloosheid

Deze week publiceerde het Amerikaanse College van Artsen een nieuwe richtlijn voor de behandeling van chronische slapeloosheid in het wetenschappelijke tijdschrift Annals of Internal Medicine. Daarin bevelen ze cognitieve gedragstherapie officieel aan als voorkeursbehandeling in plaats van slaappillen.

Klik op onderstaande afbeelding om mijn bijdrage aan het Radio 1-programma De Ochtend van woensdag 4 mei te beluisteren:

Chronische slapeloosheid wordt gedefinieerd als slapeloosheid die minimaal drie dagen per week optreedt en langer dan drie maanden aanhoudt. Mensen die lijden aan chronische slapeloosheid hebben ook overdag last van de gevolgen: ze voelen zich moe, slaperig, prikkelbaar, kunnen zich minder goed concentreren, hebben last van hun geheugen en presteren in het algemeen slechter. De oorzaak is niet lichamelijk, maar geestelijk. Mensen zijn te lang in hun hoofd met werk bezig, piekeren te veel en gaan zich zorgen maken om het slechte slapen. Vaak ontstaat daardoor een vicieuze cirkel: juist door het te bewust bezig zijn met slaap, lukt het nog slechter om in slaap te vallen.

Naar schatting lijdt tussen de zes en de tien procent van de volwassenen aan slapeloosheid. 750.000 Nederlanders slikken dagelijks slaappillen. En juist dat is iets dat het Amerikaanse College van Artsen niet aanbeveelt. Het college verzamelde wetenschappelijke studies die tussen 2004 en 2015 zijn gedaan en concludeert dat er voldoende wetenschappelijk bewijs is om de voorkeur te geven aan behandeling met cognitieve gedragstherapie in plaats van met slaappillen. Cognitieve gedragstherapie heeft op lange termijn positieve effecten, terwijl slaappillen alleen een paardenmiddel op de korte termijn zijn.

De nadelen van slaappillen zijn dat de slaap niet dezelfde kwaliteit heeft als normale slaap, dat het brein snel aan slaappillen gaat wennen en dat ze bij-effecten opleveren zoals hoofdpijn overdag. Hoewel slaappillen officieel zijn goedgekeurd, beveelt de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) ze alleen aan voor gebruik korter dan vier tot vijf weken.

Cognitieve gedragstherapie is een combinatie van denk- en doe-oefeningen. Omdat chronische slapeloosheid niet een lichamelijke maar een geestelijke oorzaak heeft, is het idee om het gedrag en het denken van de patiënt te veranderen. Denkoefeningen kunnen bestaan uit ontspanningsoefeningen en mindfulness- of andere meditatietechnieken. Die leren de geest om de eigen gedachten en gevoelens meer van een afstand te bekijken en zo los te laten. Mensen met chronische slapeloosheid moeten weer leren om het vertrouwen terug te winnen dat het lichaam zelf wel weet wanneer en hoe het in slaap moet vallen als het moe genoeg is.

De doe-oefeningen zitten in structurele aanpassingen van het gedrag. Talloze gedragsaanpassingen zijn bewezen effectief: breng regelmaat aan in de tijden waarop je gaat slapen en waarop je opstaat; zoek overdag het natuurlijke daglicht op (dat helpt de regulatie van de biologische klok); vermijd in de uren voor het slapen gaan het kunstmatige licht van computer en tablet; zorg voor voldoende lichaamsbeweging overdag, maar sport niet intensief ’s avonds laat; vermijd koffie en alcohol in de avond.

Hoewel de Amerikaanse richtlijn niet in Nederland geldt, valt wel te hopen dat ook Nederlandse artsen het advies ter harte nemen. De Nederlandse slaaponderzoeker en hoogleraar neurofysiologie Eus van Someren beklaagde zich afgelopen februari in een opiniestuk in NRC Handelsblad nog over het feit dat de wetenschap al enige jaren laat zien dat cognitieve gedragstherapie op de lange termijn beter werkt dan slaappillen, maar dat veel artsen toch vrij gemakkelijk slaappillen blijven voorschrijven. En dat terwijl er tegenwoordig in slaapproblemen gespecialiseerde psychologen zijn en er ook allerlei cognitieve gedragstherapieën in online cursussen worden aangeboden.

Ook betoogde Van Someren dat de in opleiding van artsen en psychologen maar weinig aandacht wordt gegeven aan slapeloosheid, terwijl het probleem van chronische slapeloosheid juist vaak voorkomt. Daardoor vallen patiënten met chronische slapeloosheid vaak tussen wal en schip.

Amir Qaseem et al. Management of Chronic Insomnia Disorder in Adults: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians, Annals of Internal Medicine, 3 mei 2016

De gelukkige 13: ernstig genetisch defect, maar toch gezond

Dertien mensen uit een groep van zeshonderdduizend blijken een ernstig genetisch defect te hebben, maar toch niet ziek te zijn. Rara, hoe kan dat en wat kunnen wetenschappers van hen leren? Een internationale groep onderzoekers schrijft er deze week over in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Biotechnology.

Beluister of bekijk mijn bijdrage aan het Radio 1-programma De Ochtend door te klikken op onderstaande afbeelding:

En op de website van De Kennis van Nu kun je mijn artikel over hetzelfde onderwerp lezen.

Stroomstootjes in plaats van pillen

Kleine, draadloze en intelligente implantaten die werken als elektronisch medicijn, dat is de droom van Wouter Serdijn. Serdijn hield deze week aan de TU Delft zijn intreerede als hoogleraar bio-electronica. Hij noemt zulke implantaten ‘electroceuticals’, als tegenhanger van de ‘farmaceuticals’, ofwel pilletjes. Het idee is eenvoudig: waar pilletjes de biochemische activiteit van lichaamscellen veranderen, veranderen electroceuticals de elektrische activiteit.

Klik op onderstaande afbeelding om mijn radiobijdrage aan het Radio 1-programma De Ochtend te beluisteren:

Aantal kinderen met open ruggetje al jaren gelijk, ondanks foliumzuur-adviezen

Ondanks allerlei campagnes om meer foliumzuur te slikken, blijft het aantal kinderen dat geboren wordt met een open ruggetje al jaren gelijk. Dat blijkt uit een groot Europees onderzoek.

Beluister hier mijn Radio 1-bijdrage aan De Ochtend:

Mazelenvaccinatie beschermt dubbel

De mazelenvaccinatie voorkomt niet alleen de mazelen maar indirect ook andere infecties in twee tot drie jaar na de mazeleninfectie.

Vijftig jaar geleden werd de mazelenvaccinatie geïntroduceerd en sindsdien is de kindersterfte wereldwijd fors gedaald. Die daling is zelfs zo sterk dat hij niet alleen verklaard kan worden doordat gevaccineerde kinderen niet meer sterven aan de mazelen.

Een groep Nederlandse en Amerikaanse onderzoekers, waaronder virologen van het Erasmus Medisch Centrum, denkt nu het antwoord op dit mysterie gevonden te hebben. De onderzoekers analyseerden sterftegegevens van voor en na de introductie van de mazelenvaccinatie in Engeland, Wales, de Verenigde Staten en Denemarken. Ze publiceerden hun bevindingen deze week in Science.

Lees het hele artikel op NPO Wetenschap.

Verjongingskuur met bloed

Een bloedeiwit van jonge muizen verjongt brein en spieren van oude muizen, zo tonen twee Amerikaanse onderzoeksgroepen aan.

Lees op de website van W24 het hele artikel.

Mysterie van de Spaanse Griep opgelost

Hoe kon het gebeuren dat de wereldwijde griepepidemie in 1918 de meeste levens eiste onder mensen in de kracht van hun leven? Het lijkt erop dat de Russische Griep het immuunsysteem onvoldoende voorbereidde op de Spaanse Griep.

Lees op de website van W24 het hele artikel.

115 jaar oud ondanks honderden mutaties

Henny van Andel-Schipper overleed in 2005 op 115-jarige leeftijd als oudste mens ter wereld. Wat leert haar gezonde veroudering ons over de maximale levensduur van de mens?

Lees op de website van W24 het hele artikel.

Allemaal aan de statines? Het moet niet gekker worden.

Een middel dat geslikt moet worden door 96 procent van alle gezonde mannen boven de 55 jaar? De nieuwe Amerikaanse richtlijnen voor het voorschrijven van cholesterolverlagers lijken veel te streng.

Lees op de website van W24 het hele artikel.